Prawa ucznia
Źródła praw ucznia
Prawa ucznia wynikają z różnych dokumentów. Możemy je odnaleźć w wielu międzynarodowych paktach, deklaracjach, konwencjach.
Najważniejsze miejsce wśród nich zajmuje Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, uchwalona 10 grudnia 1948 roku przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych.
Kolejne akty międzynarodowe, które w swojej treści zawierają prawa ucznia to Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 roku, Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 16 grudnia 1966 roku, czy Konwencja o prawach dziecka z 20 listopada 1989 roku.
Rzeczpospolita Polska, która akceptuje prawo międzynarodowe, stworzyła własne ustawodawstwo, które respektuje prawa ucznia i pracowników. Do aktów prawnych, które odnoszą się do tego zagadnienia możemy zaliczyć:
-
Konstytucję RP z 1997 r. (art.70),
-
Ustawę o Systemie Oświaty,
-
Ustawę z dnia 14. 12. 2016 r. – Prawo oświatowe (Artykuł 98 ust. 1 pkt 17),
-
statut szkoły,
-
Kartę Nauczyciela,
-
Kodeks Pracy.
Prawa ucznia
Prawami ucznia nazywamy określony katalog czynności, które uczniowie mogą wykonywać, a także uprawnień, które im przysługują.
Prawa ucznia nie są w pełni określone w polskim ustawodawstwie. Art. 98 ust. 1 pkt 17 ustawy Prawo oświatowego wskazuje bowiem, że: „Statut szkoły zawiera w szczególności: [...] prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły, a także tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia”.
Oznacza to, że określenie pełnego zakresu praw ucznia jest prerogatywą każdej szkoły z osobna.
Nie oznacza to, że polskie prawodawstwo dopuszcza pełną dowolność w tej kwestii. Poszczególne zapisy zawarte w aktach prawnych obowiązujących na terenie Rzeczpospolitej wskazują, że dane prawo uczniom przysługuje. Dlatego można wyodrębnić określony katalog praw ucznia. Wśród tych praw znajdują się m.in:
-
Prawo do nauki.
-
Prawo do informacji i sprawiedliwej oceny.
-
Prawo do rozwijania zainteresowań.
-
Prawo do bezpieczeństwa, wiedzy o bezpieczeństwie i uzyskania pomocy.
-
Prawo do swobody wypowiedzi, myśli, sumienia i wyznania.
-
Prawo do prywatności.
-
Prawo do czasu wolnego (właściwej organizacji życia szkolnego).
-
Prawo do godności.
-
Prawo do angażowania się w życie szkoły.
-
Prawo do złożenia skargi.
-
Prawo do uzyskania pomocy materialnej.
-
Prawo do skonsumowania ciepłego posiłku.
„Podstawowe prawa ucznia” są wymienione w art. 85 ust. 5 Prawa oświatowego. Nie dotyczą one jednak (w większości) każdego ucznia, a na przykład grupy czy organów samorządu uczniowskiego (zarządu, rady…). Prawa te to:
-
Prawo do zapoznawania się z programem nauczania, z jego treścią, celem i stawianymi wymaganiami.
-
Prawo do jawnej i umotywowanej oceny postępów w nauce i zachowaniu.
-
Prawo do organizacji życia szkolnego, umożliwiające zachowanie właściwych proporcji między wysiłkiem szkolnym a możliwością rozwijania i zaspokajania własnych zainteresowań.
-
Prawo redagowania i wydawania gazety szkolnej.
-
Prawo organizowania działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej oraz rozrywkowej zgodnie z własnymi potrzebami i możliwościami organizacyjnymi w porozumieniu z dyrektorem.
-
Prawo wyboru nauczyciela pełniącego rolę opiekuna samorządu.